Cụ tiên chỉ

Nếu nói về chăn bò, thì ở cái làng Lờ này không ai qua nổi mặt cụ. hồi trẻ, cụ làm nghề hoạn lợn dạo, một hôm đi hoạn ở làng bên cạnh, lội tắt qua cánh đồng về nhà thấy có một ông già cứ tha thẩn ngắm ngắm, đo đo, bấm đốt tay tính toán, biết là thầy địa lý đang đi tìm đất, bèn tha thiết mời về nhà, dốc tay nải ra mấy cái ngẩu pín lợn, sai vợ nướng lên, bày ra đĩa, lại lấy chai rượu nút lá chuối ra, mời ông cụ dùng bữa. Cơm, rượu xong bèn chắp tay thưa:

- Nhà con đã mấy đời ăn hiền ở lành, tu nhân tích đức mà vẫn chưa thấy thiện báo. Con cháu vẫn chưa ngóc đầu qua được cái ngẩu pín lợn. Nay may được gặp đây, mong cụ nhón tay làm phúc.

Ông cụ nói:

- Tôi thấy vợ chồng nhà anh chị cũng hiền lành, lại mời tôi ăn tối. Thôi thì tôi cũng giúp cho. Tôi đã xem kỹ rồi, ở làng này chỉ có ở đồng ngoài là có ngôi đất đẹp, hình Đầu bò, ngay phía trước có một cái hang, trong đó có con ếch. Táng cụ thân sinh vào đấy, sẽ phát ngay ở đời anh. Vì thế đất hình Đầu bò cho nên sau này anh sẽ giỏi chăn bò, còn cái hang ếch đó ứng vào câu “Oa minh trì thượng độc Châu Tử”, tức là “Ếch ộp kêu trên ao đọc Mạnh Tử”, sau anh sẽ là người có tiếng nói trong làng.

Sau khi táng được vài năm, thì trên phủ có chuyển về làng mấy con bò Cu Ba, theo diện xóa đói giảm nghèo, làng giao cho mấy gia đình trong làng nuôi để vắt sữa cho các cụ chức sắc trong làng uống. Nhưng cũng kỳ, không hiểu là lạ thung thổ thế nào mà đàn bò giao về cứ gầy mòn đi, chăm thế nào cũng không lại, chỉ riêng có con bò nhà cụ nuôi là mập mạp, béo tốt, sữa ra ào ào, thậm chí còn mọc thêm cặp vú thứ năm, ai cũng cho là điềm gở. Có người giỏi chiêm nghiệm đi qua làng cười mà nói: “Đó là điềm đổi mới, can dự gì đến nhà các anh”. Làng mới hết lo.

Hội làng năm đó, cụ tham dự và phát biểu về Bò, kể cũng linh nghiệm khi xin quẻ âm dương, chỉ một lần là được ngay mà các đồng tiền lại rơi xuống xếp thành hình đầu Bò. Các cụ chức sắc tuy không vui lắm nhưng dưới sức ép của dân làng, đành trình quan phủ ký quyết định bổ nhiệm cụ làm Tiên chỉ.

Ngay sau khi nhận chức, cụ liền lệnh dựng tượng bò ở cổng làng, đặt bia ca ngợi bò. bài văn trên bia là của Vương Bột tiên sinh, bạn hữu với ta viết, có đoạn như sau:

Tượng bò cao ngất bên đình

Cổ đeo lục lạc không ngừng múa ca

Buổi sớm, gặm cỏ đồng xa

Buổi chiều, đi dạo, trong mà ếch kêu.

Soi bóng nước, mặt (bò) như vẽ.

Trải vạn năm, vật đổi sao dời.

Trâu xưa nay biết nơi đâu?

Ngoài kia, sông lớn vẫn sầu lặng trôi…

” St “

Nào, tiếp tục cười: